อาหารทางสายยางสำเร็จรูป ยี่ห้อไหนดี? เปรียบเทียบ 3 รูปแบบก่อนเลือกให้ผู้ป่วย

“อาหารทางสายยางสำเร็จรูป ยี่ห้อไหนดี?” เป็นคำถามที่ผู้ดูแลผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง และผู้ป่วยที่มีปัญหาการกลืนมักค้นหากันมาก แต่คำตอบไม่ได้อยู่ที่ยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่งเท่านั้น เพราะอาหารทางสายยางที่เหมาะสมควรเลือกจากภาวะสุขภาพ ปริมาณพลังงานและโปรตีนที่ผู้ป่วยต้องการ รวมถึงความสะดวกในการเตรียมของผู้ดูแล

อาหารทางสายยางที่ใช้กันในปัจจุบันแบ่งได้เป็น 3 รูปแบบหลัก ซึ่งมีข้อดีและข้อจำกัดแตกต่างกัน

1. อาหารปั่นทางสายยางที่เตรียมเองอาหารปั่นเองมักทำจากข้าว เนื้อสัตว์ ไข่ ผัก ผลไม้ และน้ำมันตามสูตรที่กำหนด ข้อดีคือสามารถเลือกวัตถุดิบและปรับสูตรให้เข้ากับความต้องการของผู้ป่วยได้ รวมถึงอาจช่วยประหยัดค่าวัตถุดิบในบางครอบครัว

อย่างไรก็ตาม ผู้ดูแลต้องใช้เวลาในการชั่ง ตวง ปรุง ปั่น และกรองอาหารให้ละเอียด หากส่วนผสมไม่สมดุล ผู้ป่วยอาจได้รับพลังงาน โปรตีน วิตามิน หรือแร่ธาตุไม่เพียงพอ นอกจากนี้ยังต้องควบคุมความสะอาด อุณหภูมิ และระยะเวลาการเก็บอย่างเคร่งครัด เพราะการเตรียมหลายขั้นตอนเพิ่มโอกาสเกิดการปนเปื้อนได้

แนวทางของ ESPEN ระบุว่าอาหารปั่นที่เตรียมเองอาจมีความไม่แน่นอนด้านสัดส่วนสารอาหาร จัดการได้ยุ่งยากกว่า และมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนมากกว่าสูตรอาหารเชิงพาณิชย์ จึงควรใช้ภายใต้การวางสูตรและติดตามโดยบุคลากรด้านโภชนาการอย่างเหมาะสม

2. อาหารทางสายยางชนิดผงสำหรับชงอาหารทางสายยางชนิดผงมีการกำหนดพลังงาน โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน วิตามิน และแร่ธาตุไว้อย่างชัดเจน ทำให้คำนวณสารอาหารได้ง่ายกว่าอาหารปั่นเอง และมีสูตรให้เลือกตามความต้องการของผู้ป่วยหลายกลุ่ม โดยมากมักจะมีส่วนผสมหลักจากนมวัว หรือนมถั่วเหลือง

ก่อนใช้งาน ผู้ดูแลต้องตวงผงและน้ำตามสัดส่วนที่ระบุบนฉลาก หากเติมน้ำมากเกินไป ผู้ป่วยอาจได้รับสารอาหารต่อมื้อน้อยกว่าที่กำหนด แต่หากเติมน้ำน้อยเกินไป อาหารอาจเข้มข้นหรือหนืดเกินไป นอกจากนี้ยังต้องใช้น้ำ อุปกรณ์ และภาชนะที่สะอาดทุกครั้ง

อาหารชนิดผงจึงเหมาะกับครอบครัวที่ต้องการควบคุมปริมาณพลังงานได้ละเอียด และยังสามารถจัดสรรเวลาเตรียมอาหารแต่ละมื้อได้

3. อาหารทางสายยางสำเร็จรูปพร้อมใช้อาหารทางสายยางสำเร็จรูปเป็นอาหารเหลวที่ผลิตและบรรจุมาในสัดส่วนพร้อมใช้ ผู้ดูแลเพียงเขย่าบรรจุภัณฑ์ เปิดซอง และเทใส่อุปกรณ์ให้อาหารตามคำแนะนำของแต่ละผลิตภัณฑ์ โดยไม่ต้องซื้อวัตถุดิบ ปรุง ปั่น กรอง หรือตวงผงผสมน้ำ

จุดเด่นสำคัญคือช่วยลดขั้นตอนและลดความคลาดเคลื่อนจากการเตรียมอาหาร ทำให้ทราบปริมาณพลังงานและสารอาหารต่อซองได้ชัดเจน เหมาะกับผู้ดูแลที่ต้องให้อาหารหลายมื้อต่อวัน ผู้ดูแลที่ทำงานนอกบ้าน หรือครอบครัวที่ต้องเดินทางพร้อมผู้ป่วย

ผลิตภัณฑ์พร้อมใช้บางชนิดผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อด้วยความร้อนและบรรจุในถุง Retort Pouch จึงสามารถเก็บในอุณหภูมิปกติได้ก่อนเปิดบรรจุภัณฑ์ โดยต้องปฏิบัติตามวิธีเก็บรักษาบนฉลากอย่างเคร่งครัด

แล้วอาหารทางสายยางสำเร็จรูปยี่ห้อไหนดี?ยี่ห้อที่ดีควรเป็นยี่ห้อที่ เหมาะกับผู้ป่วยคนนั้น ไม่ใช่เพียงยี่ห้อที่ขายดีที่สุด โดยควรพิจารณา 5 เรื่องสำคัญ ได้แก่

• เป็นอาหารสูตรครบถ้วนหรือเป็นเพียงอาหารเสริมระหว่างมื้อ
• ให้พลังงานและโปรตีนเพียงพอกับความต้องการต่อวันหรือไม่
• มีสูตรที่เหมาะกับโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคไต หรือภาวะจำกัดน้ำหรือไม่
• มีความหนืดเหมาะกับขนาดสายให้อาหาร และมีส่วนประกอบที่ผู้ป่วยแพ้หรือไม่
• มีข้อมูลโภชนาการ แหล่งพัฒนาสูตร และมาตรฐานการผลิตที่ตรวจสอบได้หรือไม่
  
  

แนวทางด้านโภชนาการระบุว่าสูตรอาหารสำเร็จรูปมาตรฐานสามารถใช้สำหรับการให้อาหารทางสายยางที่บ้านได้ในผู้ป่วยทั่วไป แต่การเลือกชนิดอาหารและวิธีให้ควรพิจารณาร่วมกับโรคประจำตัว ความสามารถในการย่อยและดูดซึม รวมถึงการยอมรับอาหารของผู้ป่วยแต่ละราย

ตัวอย่างอาหารทางสายยางสำเร็จรูปที่มีข้อมูลด้านการพัฒนาสูตรชัดเจน เช่น Nutrimax อาหารทางการแพทย์สูตรครบถ้วนชนิดพร้อมใช้ ซึ่งตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุว่าให้พลังงาน 278 กิโลแคลอรี โปรตีน 13 กรัม มีวิตามินและแร่ธาตุ 20 ชนิด และเป็นสูตรโรงพยาบาลรามาธิบดี

อีกกลุ่มคือ Nutri Pack และ Entera อาหารปั่นสำเร็จรูปจากสูตรของฝ่ายโภชนาการ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า ผ่านกระบวนการ Retort Pouch และสามารถใช้ให้อาหารทางสายยางได้ทันที ช่วยลดเวลาเตรียมอาหารของผู้ดูแล

สรุป
หากครอบครัวมีเวลา มีอุปกรณ์พร้อม และมีสูตรจากนักกำหนดอาหาร อาหารปั่นเองอาจเป็นทางเลือกหนึ่ง ส่วนอาหารชนิดผงเหมาะกับผู้ที่ต้องการกำหนดความเข้มข้นและพลังงานได้ยืดหยุ่น ขณะที่ อาหารทางสายยางสำเร็จรูปพร้อมใช้เหมาะกับผู้ที่ให้ความสำคัญกับความสะดวก ความสม่ำเสมอของสารอาหาร และการลดขั้นตอนการเตรียมในแต่ละวัน

Take Care Plus โดยบริษัท ชู บลิส จำกัด รวบรวมอาหารทางสายยางสำเร็จรูป อาหารเหลวสำหรับผู้ป่วย และผลิตภัณฑ์โภชนาการจากการพัฒนาของโรงพยาบาล มหาวิทยาลัย และสถาบันวิจัยชั้นนำ เพื่อช่วยให้ผู้ดูแลสามารถเปรียบเทียบและเลือกสูตรที่เหมาะกับคำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหารได้ง่ายขึ้น

อาหารปั่นผสมสำเร็จรูป (Real Food / Blended Formula) ที่จำหน่ายโดยร้านเทคแคร์ พลัส

นวัตกรรมที่ยกระดับอาหารปั่นทำเองให้เป็นระดับมาตรฐานอุตสาหกรรม (Standardized Real Food) ลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนในขั้นตอนการเตรียม และรักษาคุณค่าทางโภชนาการไว้ได้อย่างคงที่

• Nutrimax นูทริแม็กซ์ อาหารทางการแพทย์ ซุปอกไก่ ฟักทอง ไข่ สูตรรามาธิบดี มอบคุณค่าจากวัตถุดิบธรรมชาติแท้ ครบถ้วนด้วยสารอาหารในสัดส่วนที่สมดุล เหมาะกับผู้ป่วยทั่วไป

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Nutrimax ได้ที่นี่)

• Smart Soup (สูตรดัชนีน้ำตาลต่ำ Low GI) สมาร์ทซุป ซุปอกไก่ ฟักทอง ไข่ น้ำมันรำข้าว นวัตกรรมสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำตาลในเลือด ตอบโจทย์ อาหารทางสายยางสำหรับผู้เป็นเบาหวาน ได้อย่างตรงจุด

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Smart Soup ดัชนีน้ำตาลต่ำ ได้ที่นี่)

• Nutri Pack นูทริแพค อาหารปั่นเหลวซุปทูน่าปั่น และซุปไก่ปั่น สูตรโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า สะดวกสบาย ลดขั้นตอนการเตรียม เหมาะสำหรับวิถีชีวิตผู้ดูแลยุคใหม่ สามารถต่อให้ทางสายยางโดยตรงจากผลิตภัณฑ์ได้เลย เหมาะกับผู้ป่วยทั่วไปที่ไม่ต้องคุมสารอาหาร

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Nutri Pack ได้ที่นี่)

• Entera เอ็นเทร่า อาหารปั่นเหลวซุปไก่ปั่น สูตรโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า สูตรเดียวกับ Nutri Pack แต่สะดวกกว่าสำหรับผู้ที่ต้องฟีดอาหารทางสายยางต่อเนื่อง 1 ถุง ฟีดได้ 4 มื้อ

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Entera ได้ที่นี่)

• D Seelin ดีซีลีน ซุปไก่มะเขือเทศ งานวิจัยมหาวิทยาลัยมหิดล กลิ่นหอมซุปมะเขือเทศ ใช้งานได้สะดวก เหมาะกับผู้ป่วยทั่วไปที่ไม่ต้องคุมสารอาหาร

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ D Seelin ได้ที่นี่)

• PSU Blen พีเอสยู เบลน อาหารปั่นเหลวผสมเนื้อไก่สูตรมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ภายใต้ความร่วมมือระหว่างคณะแพทย์ศาสตร์ และคณะอุตสาหกรรมเกษตร ให้พลังงานสูงสุดในกลุ่มซุปเหลวพร้อมทาน โปรตีนสูง เหมาะกับผู้ป่วยทั่วไปที่ไม่ต้องคุมสารอาหาร หรือผู้ที่ต้องการเพิ่มน้ำหนักจากพลังงานที่สูง

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ PSU Blen ได้ที่นี่)

• Blendee Quik เบลนดีควิก อาหารปั่นข้นที่ได้รับการยอมรับมานาน มีให้เลือกหลากหลายตรงความต้องการที่แตกต่าง ทั้งผู้ป่วยไตระยะก่อนฟอก, ผู้ป่วยเบาหวาน เป็นต้น เพียงเติมน้ำแล้วคนให้เข้ากันก็สามารถให้ทางสายยางได้

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Blendee Quik ได้ที่นี่)

• Nutrical ไทย-เดนมาร์ค นิวทริแคล เครื่องดื่มโปรตีนนมผสมโปรตีนข้าว ดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low GI) งานวิจัยมหาวิทยาลัยมหิดล ให้ทางสายยางได้กับผู้ป่วยติดเตียงทั่วไปและผู้ป่วยเบาหวาน

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Nutrical ได้ที่นี่)