ผู้ป่วยสโตรกกินอะไรได้บ้าง? เลือกอาหารอย่างไรให้เหมาะและปลอดภัย

ผู้ป่วยสโตรกหรือโรคหลอดเลือดสมองควรได้รับอาหารครบ 5 หมู่ เพื่อช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานและโปรตีนเพียงพอต่อการฟื้นฟู แต่การเลือกอาหารไม่ควรดูจากโรคสโตรกเพียงอย่างเดียว ต้องพิจารณาด้วยว่า ผู้ป่วยเคี้ยวและกลืนได้ดีหรือไม่ กินทางปากหรือทางสายยาง และมีโรคประจำตัวอะไรบ้าง

ผู้ป่วยบางคนสามารถกินอาหารทั่วไปได้ ขณะที่บางคนอาจมีภาวะกลืนลำบาก สำลักน้ำง่าย หรือกินอาหารได้น้อย จึงจำเป็นต้องปรับเนื้อสัมผัสและเลือกอาหารให้เหมาะกับแต่ละคน

อาหารที่เหมาะกับผู้ป่วยสโตรก

1. โปรตีนที่ย่อยและเคี้ยวง่าย

โปรตีนช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อและสนับสนุนการฟื้นฟูร่างกาย ควรเลือกอาหาร เช่น

• ปลาและเนื้อไก่ไม่ติดหนัง
• ไข่หรือไข่ตุ๋น
• เต้าหู้นิ่ม
• เนื้อสัตว์บดละเอียด
• อาหารสูตรครบถ้วนสำหรับผู้ที่กินอาหารหลักได้น้อย

หากผู้ป่วยเคี้ยวยาก ควรปรุงให้นุ่ม บด หรือปั่นให้เหมาะกับความสามารถในการกลืน

2. ข้าวและแป้งในปริมาณเหมาะสม

ผู้ป่วยสโตรกยังสามารถกินข้าวและแป้งได้ ควรเลือกข้าวนุ่ม ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ฟักทอง หรือธัญพืชที่ปรุงจนเปื่อย

สำหรับผู้ที่เป็นเบาหวานร่วมด้วย ควรควบคุมปริมาณคาร์โบไฮเดรตและเลือกอาหารสูตรดัชนีน้ำตาลต่ำ

3. ผักและผลไม้

ควรรับประทานผักต้ม ผักบด หรือผลไม้เนื้อนิ่ม เพื่อให้ได้รับวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหาร

ผู้ที่กลืนลำบากควรระวังผลไม้ที่มีน้ำมาก อาหารที่มีเมล็ด หรืออาหารที่มีทั้งน้ำและเนื้อปะปนกัน เพราะอาจควบคุมในช่องปากได้ยาก

4. ไขมันที่เหมาะสม

เลือกไขมันจากปลา น้ำมันรำข้าว น้ำมันมะกอก หรือถั่วบด และลดไขมันจากของทอด หนังไก่ หมูสามชั้น เนย และกะทิปริมาณมาก

ผู้ป่วยสโตรกกลืนลำบาก ควรกินอะไร

ผู้ป่วยสโตรกจำนวนหนึ่งมีภาวะกลืนลำบาก โดยอาจมีอาการไอหรือสำลักขณะกิน เสียงเปลี่ยนหลังกลืน มีอาหารค้างในปาก หรือใช้เวลากินนานผิดปกติ

อาหารที่เหมาะอาจเป็นอาหารเนื้อนุ่ม อาหารบดละเอียด อาหารข้น หรืออาหารเจล แต่ต้องเลือกความข้นตามระดับการกลืนที่แพทย์หรือนักวิชาชีพแนะนำ

ไม่ควรคิดว่าอาหารเหลวหรือโจ๊กจะกลืนง่ายเสมอไป เพราะน้ำหรืออาหารที่เหลวเกินไปอาจไหลเร็วและทำให้สำลักได้ง่ายกว่าอาหารข้น

อาหารที่ผู้ป่วยสโตรกควรเลี่ยง

ควรลดอาหารที่เพิ่มความเสี่ยงต่อความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง และการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ ได้แก่

• อาหารเค็ม เช่น ปลาเค็ม ไข่เค็ม บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และอาหารหมักดอง
• เนื้อสัตว์แปรรูป เช่น ไส้กรอก แฮม เบคอน และหมูยอ
• ของทอด อาหารมัน และอาหารฟาสต์ฟู้ด
• น้ำหวาน น้ำอัดลม ชานม และขนมหวาน
• อาหารแห้ง ร่วน เหนียว หรือเคี้ยวยาก ในผู้ที่มีภาวะกลืนลำบาก
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ควรอ่านฉลากโภชนาการ โดยเฉพาะปริมาณโซเดียม น้ำตาล และไขมันอิ่มตัวก่อนเลือกซื้ออาหารสำเร็จรูป

อาหารสำหรับผู้ป่วยสโตรกจาก Take Care Plus

เทคแคร์ พลัส มีอาหารสำหรับผู้ป่วยสโตรก ผู้สูงอายุ ผู้ที่กินได้น้อย กลืนลำบาก หรือจำเป็นต้องให้อาหารทางสายยาง โดยสามารถเลือกตามลักษณะการรับประทานได้ดังนี้

นครินทร์ เจลโภชนา
อาหารเนื้อเจลอ่อนนุ่มและชุ่มชื้น อร่อย ทานง่าย ได้รสผลไม้แท้ ทานได้แม้ผู้ที่เคี้ยวยาก กลืนลำบาก หรือกินอาหารทั่วไปได้ไม่สะดวก งานวิจัยมูลนิธิทันตนวัตกรรม ในพระบรมราชูปถัมภ์

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ เจลโภชนา ได้ที่นี่)

SimpleSense
เพียวเร่ซุปพร้อมรับประทาน เนื้อบดละเอียดข้นเนียนระดับ IDDSI 4 เหมาะกับผู้ที่ได้รับคำแนะนำให้กินอาหารเนื้อข้น จากงานวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่น

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ SimpleSense ได้ที่นี่)

ซุปมหาการุณย์
ซุปพร้อมรับประทานเนื้อข้น สำหรับผู้สูงอายุและผู้ที่กินอาหารได้ไม่เพียงพอ ดิ่มเพิ่อเสริมมื้ออาหารได้ งานวิจัยมหาวิทยาลัยมหิดล

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ มหาการุณย์ ได้ที่นี่)

Eiyo ซุปข้าวออร์แกนิค
ซุปชนิดผงกลิ่นหอมที่สามารถปรับความข้นเป็นอาหารสำหรับฝึกกลืน หรือเตรียมสำหรับให้ทางสายยางตามวิธีใช้

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ ซุป Eiyo ได้ที่นี่)

Smart Soup สูตรอกไก่ ฟักทอง ไข่ และน้ำมันรำข้าว

ซุปพร้อมรับประทานสูตรดัชนีน้ำตาลต่ำ เหมาะกับผู้ที่ต้องการอาหารเนื้อเนียนและต้องควบคุมระดับน้ำตาล สามารถทานทางปากหรือให้ทางสายยางก็ได้

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Smart Soup ซุปดัชนีน้ำตาลต่ำ ได้ที่นี่)

Smart Soup สูตรข้าวไรซ์เบอร์รี่

มีข้าวไรซ์เบอร์รี่ อกไก่ และธัญพืช เหมาะกับผู้ที่ต้องการเสริมพลังงานและโปรตีน

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Smart Soup ซุปข้าวไรซ์เบอร์รี่ ได้ที่นี่)

Nutrical
เครื่องดื่มโปรตีนนมผสมโปรตีนข้าว สารอาหารครบถ้วน ดัชนีน้ำตาลต่ำ สำหรับผู้ที่ดื่มของเหลวได้ปลอดภัยแต่กินอาหารหลักได้น้อย และสามารถใช้ตามแผนอาหารทางสายยางได้ งานวิจัยมหาวิทยาลัยมหิดล

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Nutrical ได้ที่นี่)

NutriFlow
ผลิตภัณฑ์ทดแทนมื้ออาหาร สำหรับผู้ที่ควบคุมน้ำหนัก สามารถปรับความข้นได้หลายระดับ เหมาะกับผู้ที่มีความสามารถในการกลืนแตกต่างกัน งานวิจัยมหาวิทยาลัยมหิดล

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ NutriFlow ได้ที่นี่)

TTP Multiblend
อาหารสูตรครบถ้วนชนิดผง ใช้เสริมระหว่างมื้อหรือทดแทนมื้ออาหารสำหรับผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Multiblend ได้ที่นี่)

Gen DM MF
อาหารทางการแพทย์สูตรสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน สามารถชงดื่มหรือให้ทางสายยางได้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร

นอกจากนี้ยังสามารถพิจารณา Smart Soup สูตรดัชนีน้ำตาลต่ำ NutriFlow หรือ Nutrical โดยเลือกปริมาณให้เหมาะกับระดับน้ำตาลและแผนการรักษา

(อ่านรายละเอียดหรือสั่งซื้อ Gen DM MF ได้ที่นี่)

ก่อนเลือกอาหาร ควรถามอะไรบ้าง

ก่อนซื้ออาหารสำหรับผู้ป่วยสโตรก ควรทราบข้อมูลสำคัญ 4 ข้อ

1. ผู้ป่วยกินทางปากหรือทางสายยาง
2. มีอาการไอหรือสำลักขณะกินหรือไม่
3. ได้รับคำแนะนำเรื่องระดับความข้นของอาหารหรือไม่
4. มีโรคร่วม เช่น เบาหวาน โรคไต หรือความดันโลหิตสูงหรือไม่

ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้เลือกอาหารได้เหมาะและปลอดภัยกว่าการดูจากชื่อโรคเพียงอย่างเดียว

สรุป

ผู้ป่วยสโตรกควรกินอาหารครบ 5 หมู่ เน้นโปรตีนไม่ติดมัน ผัก ผลไม้ ข้าวและธัญพืชในปริมาณเหมาะสม พร้อมลดอาหารเค็ม ของทอด อาหารแปรรูป และน้ำตาลสูง

สำหรับผู้ที่เคี้ยวหรือกลืนลำบาก ควรเลือกอาหารที่มีเนื้อสัมผัสตรงกับระดับการกลืน ไม่ควรปรับอาหารให้เหลวหรือข้นจากการคาดเดา เพราะผู้ป่วยแต่ละคนมีความสามารถในการกลืนแตกต่างกัน

เทคแคร์ พลัส มีอาหารหลายรูปแบบสำหรับผู้ป่วยสโตรก ทั้งอาหารเนื้อเจล ซุปข้น อาหารสูตรครบถ้วน สูตรดัชนีน้ำตาลต่ำ และอาหารสำหรับให้ทางสายยาง เพื่อช่วยให้ผู้ดูแลเลือกอาหารได้สะดวกและเหมาะกับผู้ป่วยมากขึ้น

บทความนี้เป็นข้อมูลสุขภาพทั่วไป ไม่ใช้แทนคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ นักกำหนดอาหาร หรือนักวิชาชีพที่ประเมินการกลืน